Γραπτό Θείο Κήρυγμα Κυριακῆς Ἁγίων Πατέρων

Προσευχή τοῦ Χριστοῦ γιά ἑνότητα

 

«Πάτερ ἅγιε, τήρησον αὐτούς ἐν τῷ ὀνόματί σου,

ᾧ δέδωκάς μοι, ἵνα ὦσιν ἕν καθώς ἡμεῖς»

(Ἰω. ιζ', 11)

 

Ἀγαπητοί ἀδελφοί,

Στήν Ἀρχιερατική προσευχή τοῦ Χριστοῦ πρό τοῦ Πάθους Του, γίνεται λόγος γιά τήν ἑνότητα τῶν μαθητῶν-Χριστιανῶν. Ὁ Χριστός παρακαλεῖ τόν Πατέρα Του νά τηρῆ τούς μαθητάς ἐν τῷ ὀνόματί Του «ἵνα ὦσιν ἕν» (Ἰω. ιζ', 11). Τό χωρίο αὐτό χρησιμοποιεῖται συχνά ἀπό τούς ἀνθρώπους πού ἐπιδιώκουν τήν λεγομένη ἕνωση τῶν «Ἐκκλησιῶν», ἀλλά μποροῦμε νά ποῦμε ὅτι τίς περισσότερες φορές, ἄν ὄχι πάντοτε, παρερμηνεύεται. Ἐδῶ ὁ Χριστός δέν παρακαλεῖ τόν Πατέρα Του γιά τήν μελλοντική ἑνό­τητα τῶν λεγομένων «Ἐκκλησιῶν», ἀλλά γιά τήν ἑνότητα «ἐν τῇ δόξῃ τοῦ Χριστοῦ», πού δίδεται στούς ἁγίους καί εἶναι παροῦσα πραγματικότητα μέσα στήν Ἐκκλησία.

Γιά νά μπορέση κανείς νά ἑρμηνεύση καλά τό χωρίο αὐτό πρέπει νά τό δῆ μέσα στά πλαίσια ὁλόκληρης τῆς ἀρχιερατικῆς προσευχῆς, πού εὑρίσκεται στό δέκατο ἕβδομο (ιζ') κεφάλαιο τοῦ κατά Ἰωάννην Εὐαγγελίου. Ἐκεῖ βλέπει ὅτι ὅπου ὑπάρχει ἡ φράση «ἵνα ὦσιν ἕν», συν­δέεται ἀμέσως μέ τό «καθώς ἡμεῖς», μέ τό «ἐν ἡμῖν», μέ τήν δόξα τοῦ Πατρός, τοῦ Υἱοῦ καί τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ἡ σύνδεση αὐτή μᾶς δίνει τήν πραγματική ἑρμηνεία τοῦ χωρίου αὐτοῦ πού μελετᾶμε.

Ἡ ἑνότητα τῶν ἀνθρώπων εἶναι ἀληθινή, ὅταν συνδέεται μέ τό «καθώς ἡμεῖς», ὅταν δηλαδή εἶναι Τριαδική. Ὁ Χριστός τό εἶπε ξεκάθαρα: «Ἵνα πάντες ἕν ὦσιν, καθώς σύ πάτερ, ἐν ἐμοί κἀγώ ἐν σοί» (Ἰω. ιζ', 21). Στήν Ἁγία Τριάδα ὑπάρχει ἀλληλοπεριχώρηση Προσώπων. Ὁ Πατήρ ζῆ μέσα στόν Υἱό καί τό Ἅγιο Πνεῦμα. Ὁ Υἱός μέσα στόν Πατέρα καί τό Ἅγιο Πνεῦμα. Καί τό Ἅγιο Πνεῦμα μέσα στόν Πατέρα καί τόν Υἱό. Ὑπάρχει στήν Ἁγία Τριάδα ἑνότητα οὐσίας καί ἰδιαιτερότητα ὑποστάσεων.

Ἔτσι καί ἡ ἑνότητα μεταξύ τῶν ἀνθρώπων δέν πρέπει νά εἶναι ἐξωτερική, δέν εἶναι μιά σύνδεση ἐξωτερική τῶν σωμάτων, ἀλλά ἐσωτερική, πρέπει νά ὑπάρχη ἀλληλο­περιχώρηση καρδιῶν. Ἀκόμη ἡ ἑνότητα εἶναι ἀληθινή, ὅταν ὑπάρχη ἐν Χριστῷ. «Καί αὐτοί ἐν ἡμῖν ἕν ὦσιν» (Ἰω. ιζ', 21). Ἡ κοινωνία μέ τόν ἅγιο Τριαδικό Θεό ἐξασφαλίζει τήν γνησιότητα τῆς ἀνθρωπίνης ἑνότητος. Ἐπίσης, ἡ γνήσια ἑνότητα ὑπάρχει μέ τήν θεωρία τοῦ Θεοῦ: «Καί ἐγώ τήν δόξαν ἥν δέδωκάς μοι δέδωκα αὐτοῖς ἵνα ὦσιν ἕν... θέλω ὅπου εἰμί ἐγώ κἀκεῖνοι ὦσι μετ᾿ ἐμοῦ, ἵνα θεωρῶσι τήν δόξαν τήν ἐμήν...» (Ἰω. ιζ', 22, 24).

Ὅλα αὐτά δείχνουν ὅτι ὅταν οἱ ἄνθρωποι μετέχουν τῆς δόξης τῆς Ἁγίας Τριάδος στήν ἀνθρώπινη φύση τοῦ Χριστοῦ, ὅταν εἶναι συνδεδε­μένοι μέ τόν Χριστό, τότε εἶναι καί μεταξύ τους ἑνωμένοι.

Ἑπομένως, στήν Ἀρχιερατική προσευχή δέν γίνεται λόγος γιά μιά ἐξωτερική ἑνότητα, πού εἶναι ἀποτέλεσμα ἐξωτερικῶν προσπαθειῶν καί γνωρισμάτων καί πού εἶναι προσδοκία τοῦ μέλλοντος, ἀλλά γιά τήν ἑνότητα τῶν ἀνθρώπων στό Σῶμα τοῦ Χριστοῦ, πού δόθηκε τήν ἡμέρα τῆς Πεντηκο­στῆς καί εἶναι παροῦσα πραγματικότητα στούς θεουμένους ἀνθρώ­πους πού μετέχουν τῆς δόξης τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ, ὅπως οἱ Τρεῖς Μαθητές στό Θαβώρ.

Οἱ ἅγιοι Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, ἀφοῦ καθαρίσθηκαν ἀπό τίς φθοροποιές ἐνέργειες τῶν παθῶν, ἀφοῦ ἀπέβαλαν μέ τήν Χάρη τοῦ Χριστοῦ τήν σκότωση τοῦ νοῦ, ἔφθασαν στήν θεωρία τοῦ Θεοῦ καί φυσικά ἑνώθηκαν καί μεταξύ τους. Ἡ δόξα τῆς Ἁγίας Τριάδος τούς περιέλαμψε, τούς ἀλλοίωσε, τούς μεταμόρφωσε, ὁπότε ἐνεργοῦσαν ὡς ἐνεργήματα τοῦ Παναγίου Πνεύματος.

Ἔτσι, οἱ ἅγιοι Πατέρες ἔχουν κοινή διδασκαλία, ἀφοῦ μέ τήν Χάρη τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ ἀπέκτησαν κοινή ζωή. Εἶναι φορεῖς τῆς Παραδόσεως. Καί ξέρουμε καλά ὅτι ἡ Παράδοση δέν εἶναι μιά «ἱστορική γνώση» καί «ἱστορική μνήμη», ἀλλά ἡ ἀδιάλειπτη ἐνέργεια τοῦ Παναγίου Πνεύματος στήν Ἐκκλησία. Γι᾿ αὐτό οἱ ἅγιοι Πατέρες δέν παρέλαβαν ἁπλῶς ἐξωτερικά καί διανοητικά τήν διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας ἀπό τούς προγενεστέρους Πατέρας, οὔτε ἔμαθαν τήν Ὀρθοδοξία ἀπό τίς συγγραφές τῶν ἁγίων, ἀλλά ἔχουν κοινωνία μέ τούς προηγηθέντας, ἐπειδή συμμετέχουν στήν ἄκτιστη δόξα τῆς Ἁγίας Τριάδος στήν ἀνθρώπινη φύση τοῦ Χριστοῦ. Ἡ διδασκαλία τους δέν εἶναι φιλοσοφικός στοχασμός, ἀλλά ἀποκάλυψη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.

Ὅταν ἐξετάση κανείς προσεκτικά τόν βίο, τήν πολιτεία καί τήν διδασκαλία ὅλων τῶν ἁγίων καί τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας, θά διαπιστώση ὅτι ἔχουν κοινή διδασκαλία, ἀλλά πρό παντός κοινή ζωή καί ἐμπειρία. Οἱ Πατέρες στηρίζονται στήν ἀποκάλυψη τοῦ Ἀσάρκου Λόγου στούς Προφῆτες καί Δικαίους τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, καί στήν ἀποκάλυψη τοῦ Σεσαρκωμένου Λόγου στούς Ἀποστόλους στήν Καινή Διαθήκη, ἀλλά καί στήν ἐμπειρία τους.

Ἡ ἐμπειρία αὐτή δέν εἶναι ἀπροσδιόριστη, ἀλλά εἶναι βίωση τοῦ ἱεροῦ ἡσυχασμοῦ. Ὅταν κάνουμε λόγο γιά ἡσυχασμό ἐννοοῦμε αὐτό πού εἶπε ὁ Χριστός: «Γρηγορεῖτε καί προσεύχεσθε ἵνα μή εἰσέλθητε εἰς πειρασμόν» (Ματθ. κστ΄, 41). Αὐτό σημαίνει ὅτι ἀγω­νίσθηκαν στό νά ἔχουν καθαρούς λογισμούς καί στό νά προσεύχεται ἀδιαλείπτως ὁ νοῦς στήν καρδιά. Μέ τόν τρόπο αὐτόν βιώνει ὁ ἄνθρωπος τήν κάθαρση καί τόν φωτισμό, καί ὅταν ὁ Θεός θελήση φθάνει καί στήν θεοπτία.

Ἡ κοινή ζωή ὅλων τῶν ἁγίων Πατέρων εἶναι ἡ πορεία τους ἀπό τήν κάθαρση, στόν φωτισμό καί τήν θέωση, δηλαδή μετέχουν τῆς καθαρτικῆς, φωτιστικῆς καί θεοποιοῦ ἐνεργείας τοῦ Θεοῦ.

Αὐτό τό βλέπουμε σέ ὅλους τούς ἁγίους πού τά ὀνόματά τους ἐτέθηκαν στό ἁγιολόγιο τῆς Ἑκκλησίας μας, ὅπως τόν ἅγιο Νεκτάριο Ἐπίσκοπο Πενταπόλεως, τόν ἅγιο Καλλίνικο Ἐπίσκοπο Ἐδέσσης, τόν ἅγιο Παΐσιο τόν Ἁγιορείτη, τόν ἅγιο Πορφύριο τόν Καυσοκαλυβίτη, τόν ἅγιο Ἐφραίμ τόν Κατουνακιώτη, τόν ἅγιο Ἰωσήφ τόν Σπηλαιώτη, τόν ἅγιο Ἰάκωβο τόν ἐν Εὐβοίᾳ καί ἄλλους.

Αὐτή εἶναι ἡ βασική διαφορά μεταξύ τῶν αἱρετικῶν καί τῶν ἁγίων Πατέρων. Οἱ αἱρε­τικοί, ἐπειδή δέν εἶχαν θεωρία Θεοῦ, φιλοσοφοῦσαν, ἐνῶ οἱ Πατέρες, ἐπειδή εἶδαν τόν Χριστό μέσα στήν δόξα Του, θεολογοῦσαν, μιλοῦσαν αὐθεν­τικά, ὡς φορεῖς τῆς Παρα­δόσεως. Μποροῦμε νά ποῦμε ὅτι ἡ ἐμπειρία τῆς Ἐκκλησίας διατυπώνεται σέ κάθε χρονική περίοδο ἀπό τούς ἁγίους, χωρίς νά ἀλλοιώνεται καί χωρίς νά διαφοροποιῆται ἀπ᾿ ὅλη τήν διδασκαλία τῶν προηγου­μένων Πατέρων. Ὅταν ἔχουμε διαφοροποίηση, τότε ἔχουμε παρέκκλιση καί, ἑπομένως, καταλήγουμε σέ αἵρεση.

 

Ὁ Τοποτηρητής Μητροπολίτης

 

+ Ὁ Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου Ἱερόθεος

Μήνυμα Σεβασμιωτάτου Τοποτηρητοῦ Μητροπολίτου πρός τούς μαθητές καί τίς μαθήτριες πού ἑτοιμάζονται γιά τίς Πανελλήνιες ἐξετάσεις

 

Ἀγαπητά μου παιδιά,

Ὡς Τοποτηρητής τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Αἰτωλίας καί Ἀκαρνανίας ἔχω τήν δυ­να­τότητα νά ἐπικοινωνήσω μαζί σας μέ τήν εὐκαιρία τῶν Πανελληνίων ἐξετάσεων γιά νά σᾶς εὐχηθῶ νά ἔχετε ἐπιτυχίες στούς στόχους σας.

Ἀσφαλῶς ἀντιλαμβάνεσθε ὅτι αὐτή ἡ περίοδος τῆς ζωῆς σας εἶναι σημαντική γιά δύο βασικούς λόγους:

Πρῶτον, γιατί τελειώνει μιά περίοδος μαθητείας στήν Μέση Ἐκπαίδευση, μέ τό πέρασμά σας μέσα ἀπό τήν ἐφηβεία καί ἀρχίζει μιά νέα περίοδος πού εἰσέρχεστε στήν κοινωνία μέ ἄλλες προϋποθέσεις. Δέν εἶσθε πιά μαθητές, ἀλλά σέ κάποιο βαθμό ὥριμοι πολίτες, μέ καθή­κοντα καί ὑποχρεώσεις, ἕτοιμοι νά ἀναλάβετε κάποιες ἰδιαίτερες θέσεις μέσα στήν κοινωνία. Ἤδη τελείωσε ἡ μαθητική ζωή δώδεκα χρόνων, πού ἤσασαν ὑποχρεωμένοι κάθε πρωί νά συμμετέχετε στίς μαθητικές Κοινότητες καί νά εἶσθε στήν διαδικασία τῆς μαθήσεως, κάτω ἀπό τήν ἀγωγή τῶν γονέων σας καί τῶν καθηγητῶν σας. Τώρα ἀνοίγεται μπροστά σας ἡ ἴδια ἡ κοινωνία καί ἐσεῖς εἶσθε ὑποχρεωμένοι νά αὐξήσετε τήν δημιουργική σας ἱκανότητα γιά ἐπιβίωση καί προσφο­ρά.

Δεύτερον, ἡ περίοδος αὐτή εἶναι σημαντική γιατί ἑτοιμάζεσθε γιά τίς Πανελλήνιες ἐξετάσεις εἰσαγωγῆς στά Ἀνώτατα Ἐκπαιδευτικά Ἱδρύματα τῆς Χώρας μας. Θά συνεχίσετε, δηλαδή, τήν μάθηση καί τήν σπουδή μέ ἄλλες προϋποθέσεις, δηλαδή μέ ἐξιδίκευση καί ἔρευνα στόν χῶρο πού σᾶς ἐνδιαφέρει περισσότερο. Βρίσκεσθε, ὄντως, σέ ἕνα χρονικό σημεῖο πού εἶναι σημαντικό γιά σᾶς καί τό ὁποῖο θά προσδιορίση τήν ἐπιλογή τῆς ἐπιστήμης πού σᾶς ἐνδιαφέρει γιά νά συνεχίσετε στήν ζωή σας καί γιά τήν συμμετοχή σας στήν ἔρευνα, ἀλλά καί γιά τήν κοινωνική σας ἀπο­κατάσταση, μαζί μέ τήν προσωπική σας ἀπο­κατάσταση.

Γιά τούς δύο αὐτούς λόγους βρίσκεσθε σέ ἕνα σημεῖο στήν ζωή σας πολύ σημαντικό. Καί ἀσφαλῶς θά διακατέχεσθε ἀπό αἴσθημα σοβαρότητας καί ὑπευθυνότητας. Γνωρίζω ὅτι σᾶς ἀπασχολεῖ αὐτό τό θέμα, ὅπως παλαιότερα ἀπασχολοῦσε καί ἐμᾶς. Καί εἶναι εὔ­λογο ὅτι αὐτό αὐξάνει τήν ἀγωνία σας γιά τό μέλλον. Γι’ αὐτό καί ὅλοι ἐμεῖς οἱ μεγα­λύτεροι, οἱ γονεῖς σας, οἱ δάσκαλοί σας καί οἱ πνευματικοί σας πατέρες προσευχόμαστε γιά σᾶς νά ἔχετε στήν ζωή σας δύναμη, ἔμπνευση, ὑπομονή καί ἐπιμονή. Συγκεκριμένα:

Πρέπει νά ἔχετε δύναμη γιατί ἡ ζωή πάντοτε ἔχει τίς ἰδιαίτερες δυσκολίες της μέ ἐμπόδια, μέ ἀδιέξοδα καί διακινδύνευση (ρίσκο) καί μόνον ἐκεῖνος πού διαθέτει δύναμη καί ἐργατικότητα μπορεῖ νά τά ὑπερβῆ. Δέν εἶναι πρόβλημα τά ἐμπόδια πού θά παρουσιασθοῦν στήν ζωή σας, πού οὕτως ἤ ἄλλως θά παρουσιασθοῦν, ὅσο ἡ δύναμη πού θά ἔχετε γιά νά τά ὑπερβῆτε.

Ἔπειτα, πρέπει νά ἔχετε ἔμπνευση, ὅπως ἔμπνευση ἔχει ὁ ποιητής, ὁ καλλιτέχνης, ὁ ἐπιστήμονας. Τό μεγαλύτερο προσόν ἑνός ἀνθρώπου εἶναι τό νά ἔχη δημιουργική ἔμπνευση στό ἔργο του, πού σημαίνει ὅτι δέν πρέπει νά ἀπογοητεύεται, ἀλλά νά βλέπη πάντοτε μπροστά μέ ἐλπίδα καί δημιουργικότητα. Ἡ ἔμπνευση προϋποθέτει ἀγάπη, δημιουργικό­τητα, αἰσιοδοξία, πίστη στόν Θεό, προσευχή. Μέ τά ὅπλα αὐτά εὔκολα ἀντιμετωπίζει κανείς ὅλα τά ἐμπόδια καί πάντοτε εἶναι ἀποδοτικός.

Ἀκόμη πρέπει νά ἔχετε ὑπομονή, ὅπως εἶπε ὁ Χριστός «ὁ ὑπομείνας εἰς τέλος, οὗτος σωθήσεται» (Ματθ. κδ΄, 13). Ἡ ὑπομονή εἶναι ἰσχυρή δύναμη, δέν εἶναι μιά ἀδυναμία, ἀφοῦ ὁ ἄνθρωπος ἐλπίζει καί περιμένει. Στήν ἐποχή μας πού ὑπάρχει ἔντονη ἀνυπομονη­σία, πού οἱ ἄνθρωποι θέλουν νά ἐπιτυγχάνουν τά ὄνειρά τους μέ ταχύτητα, δυστυχῶς ἐπέρχεται συχνά ἡ ἀπογοήτευση. Ὁπότε, ἡ ὑπομονή, δηλαδή ἡ ἀναμονή τοῦ κατάλ­ληλου χρόνου νά πραγματοποιηθοῦν οἱ σκοποί μας, εἶναι μεγάλο προσόν.

Τέλος, πρέπει νά ἔχετε ἐπιμονή, ἀφοῦ ὁ «ἐπιμένων νικᾶ». Ἐνδε­χομένως, θά βλέπετε στήν ζωή σας νά μή ἱκανοποιοῦνται οἱ στόχοι πού θέσατε ἐξ ἀρχῆς, καί ἀμέσως, ἀλλά πρέπει νά ξέρετε ὅτι εἶναι μεγάλη ἀρετή ἡ δημιουργική ἐπιμονή, πού σημαίνει πρέπει νά ἀναμένετε τόν κατάλληλο χρόνο ἱκανοποιήσεως τῶν στόχων σας, γιατί κάθε πράγμα θέλει τόν χρόνο ὡρίμανσής του. Αὐτό τό βλέπουμε καί στόν φυσικό κό­σμο, ἀφοῦ ἀπαιτεῖται ἰδιαίτερος χρόνος ὡρίμανσης ἑνός δένδρου, φυτοῦ ἤ ὀργα­νισμοῦ.

Ἑπομένως, ἡ περίοδος αὐτή τῆς ζωῆς σας εἶναι κρίσιμη καί σημαντική. Γι’ αὐτό πρέπει νά ἔχετε πίστη στόν Θεό, καί ἐμπιστοσύνη σέ Αὐτόν, ἐπίγνωση τῶν ἰδιαίτερων χαρισμάτων πού ἔχετε καί συνεχῆ δημιουρ­γικότητα. Καί πάνω ἀπό ὅλα πρέπει νά γνωρίζετε ὅτι στήν ζωή σας θά σᾶς δοθοῦν πολλές εὐκαιρίες γιά νά ἱκανοποιήσετε τά ὄνειρά σας καί νά ἐκφράσετε τά χαρίσματά σας, ἐνῶ ἴσως τώρα δέν τό ὑποπτεύεσθε. Δηλαδή, μπορεῖ νά φανῆ ὅτι τώρα δέν ἐπιτυγχάνετε τούς στόχους πού θέσατε, ἀλλά πρέπει νά ξέρετε ὅτι θά δημιουργηθοῦν καί πολλές ἄλλες εὐκαιρίες στήν ζωή σας, τίς ὁποῖες ἴσως τώρα δέν ἔχετε σκεφθῆ, γιά νά ἐκδη­λωθοῦν τά χαρίσματά σας.

Ὡς Τοποτηρητής τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως εὔχομαι νά ἐπτιτύχετε στούς στόχους σας, καί νά γίνετε καλοί πολίτες, καλοί ἀκαδημαϊκοί δάσκαλοι καί ἐπιστή­μονες καί καλοί Χριστιανοί.

Τέλος, θά ἤθελα νά σᾶς παρακαλέσω νά μή ξεχνᾶτε τίς παραδόσεις μέ τίς ὁποῖες μεγαλώσατε καί πάνω ἀπό ὅλα νά μή ξεχνᾶτε τόν πατέρα σας Θεό καί τήν μητέρα σας Ἐκκλησία. Ἐπί πλέον νά αἰθάνεσθε εὐγνωμοσύνη στούς γονεῖς σας, πού σᾶς μεγάλωσαν μέ πόνο, ὄνειρα καί δάκρυα, καί στούς δασκάλους καί καθη­γητές σας πού σᾶς δίδαξαν τήν γνώση καί σᾶς ἔδωσαν τά ἀπαραίτητα ἐφόδια γιά τήν ζωή.

Καλή ἐπιτυχία στίς ἐξετάσεις καί στήν ζωή σας.

Ο Τοποτηρητησ Μητροπολιτης

+ Ο Ναυπακτου και Αγιου Βλασιου ΙΕΡΟΘΕΟΣ