Η Κυριακή του Ασώτου στα Σιταράλωνα Τριχωνίδος

 

Στον Ιερό Ναό Αγίου Παντελεήμονος, στο χωριό Σιταράλωνα Τριχωνίδος, ιερούργησε σήμερα, Κυριακή του Ασώτου, 20 Φεβρουαρίου 2022, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου και Τοποτηρητής της Ιεράς Μητροπόλεως Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ. Ιερόθεος.

Ο Σεβασμιώτατος χοροστάτησε στην ακολουθία του Όρθρου και προεξήρχε της αρχιερατικής Θείας Λειτουργίας. Κηρύσσοντας τον θείο λόγο αναφέρθηκε στην παραβολή του Ασώτου Υιού που δείχνει όλη την ιστορία του ανθρωπίνου γένους από την πτώση του Αδάμ μέχρι την επιστροφή του στο Θεό, που έγινε δια της Ενανθρωπήσεως του Ιησού Χριστού.

Υπογράμμισε, κυρίως, το γεγονός της επιστροφής στον Πατέρα, εστιάζοντας στο μυστήριο της υιοθεσίας που προσδιορίζεται με τον εναγκαλισμό και τον ασπασμό του πατέρα, αλλά και στα σύμβολα της υιοθεσίας, σύμφωνα με την ερμηνεία του αγίου Θεοφυλάκτου, Επισκόπου Αχρίδος.

Ο ιερός Θεοφύλακτος συνοψίζοντας την διδασκαλία των Πατέρων της Εκκλησίας αναφέρει ότι η «πρώτη στολή» με την οποία ενέδυσε ο Πατέρας τον Άσωτο Υιό είναι η αρχαία στολή, η στολή που φορούσαν ο Αδάμ και η Εύα στον παράδεισο. Είναι το ένδυμα της αφθαρσίας ή του Βαπτίσματος.

Το δεύτερο σύμβολο είναι το δαχτυλίδι. Το χέρι, κατά τον ιερό Θεοφύλακτο, είναι το σύμβολο της πράξεως. Το δαχτυλίδι είναι η σφραγίδα. Η σφραγίδα είναι η δωρεά του αγίου Πνεύματος. Για  αυτό μετά το Βάπτισμα ακολουθεί το Χρίσμα με την επίκληση «σφραγίς δωρεάς πνεύματος ἁγίου, ἀμήν».

Τα υποδήματα στα πόδια δίδονται «ἵνα φυλλάτονται ἀπὸ τῶν σκορπίων», από τον διάβολο και για να είναι «ἕτοιμοι,, εἰς τὸ εὐαγγελίζεσθαι».

Ακολουθεί η προσφορά του μόσχου του σιτευτού που είναι το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. «Ὁ ἄρτος, κατὰ τὸ φαινόμενον ἐκ σίτου συνεστὼς, κατὰ τὸ νοούμενον δὲ σὰρξ ὤν μόσχος ἄν λεχθείῃ».

Ολοκληρώνοντας την ερμηνεία της παραβολής, ο Σεβασμιώτατος κατέληξε λέγοντας ότι αυτό είναι το μυστήριο της υιοθεσίας, αυτή είναι ολόκληρη η πνευματική ζωή του χριστιανού που ξεκινά από το Άγιο Βάπτισμα και το Χρίσμα και καταλήγει στη Θεία Ευχαριστία. Και όταν ο άνθρωπος στην πορεία της ζωής του αμαρτήσει, τότε, δια της μετανοίας, αποκαθίσταται και πάλι για να μπορεί να μετέχει του δείπνου της ζωής.

Κατόπιν συνέδεσε τα προηγούμενα με την ζωή του αγίου Καλλινίκου, Μητροπολίτη Εδέσσης, ο οποίος γεννήθηκε και μεγάλωσε στο χωριό αυτό. Εξέφρασε τη χαρά του γιατί ιερούργησε στον Ιερό Ναό των Σιταραλώνων και τόνισε ότι ο άγιος Καλλίνικος σε αυτό το χωριό έλαβε την υιοθεσία κατά Χάριν, έλαβε το μυστήριο του Αγίου Βαπτίσματος και του Αγίου Χρίσματος, συμμετείχε στη Θεία Λειτουργία κοντά στον ευλαβέσταστο παππού του, τον π. Αθανάσιο, από τον οποίο έμαθε τα ιερά γράμματα.  

Σε αυτό το χωριό ο άγιος Καλλίνικος γνώρισε την αγιορείτικη, εκκλησιαστική και την μυστική θεολογία, αλλά και τα σύμβολα της θεολογίας. Και πάντα αγαπούσε αυτά τα θέματα και μιλούσε για αυτά. Μιλούσε για το Βάπτισμα, το Χρίσμα, την μετάνοια, για την ιερά Εξομολόγηση, γιατί μέσω αυτών επιστρέφει ο άνθρωπος και πάλι προς τον Πατέρα και δέχεται τον ασπασμό της υιοθεσίας.

Κατά την απόλυση της Θείας Λειτουργίας ο Σεβασμιώτατος αναφέρθηκε στην οικογένεια του αγίου Γέροντά του, λέγοντας ότι στο χωριό αυτό υπήρχε μια αγία ρίζα, η οικογένεια του παπά Θανάση που μεγάλωσε τα παιδιά του και τα εγγόνια του μέσα στην παράδοση της ορθοδόξου Εκκλησίας. Κορμός και κλαδιά ήταν οι γονείς του και καρποί ευκλεείς ήταν τα παιδιά μεταξύ των οποίων ο άγιος Καλλίνικος. Προέτρεψε τους πιστούς να συνεχίζουν αυτή την ευλογημένη παράδοση. Να κρατήσουν αυτές τις παραδόσεις που έδωσαν στην Εκκλησία δύο αρχιερείς, ιερέα και έναν τόσο μεγάλο άγιο.

Μεταξύ των εκκλησιασθέντων ήταν ο Δήμαρχος Ναυπάκτου κ. Βασίλειος Γκίζας, τρεις αντιδήμαρχοι του Δήμου Θέρμου, ο πρόεδρος του χωριού, οι συγγενείς του αγίου Καλλινίκου και οι χωριανοί.

Μετά την απόλυση και την διανομή του αντιδώρου ο Μητροπολίτης Ναυπάκτου τέλεσε τρισάγιο για τον Μητροπολίτη Διδυμοτείχου Κωνσταντίνο, τον π. Ιωάννη Πούλο και για όλους τους κεκοιμημένους συγγενείς του αγίου Καλλινίκου και έπειτα επισκέφθηκε τον χώρο στον οποίο γεννήθηκε και μεγάλωσε και όπου ανοικοδομήθηκε νέα κατοικία  .

Στη συνέχεια μετέβη στον Ιερό Ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Μουρόσκλαβο, όπου λειτουργούσε ο παπα-Θανάσης, εκεί που βαπτίσθηκε ο άγιος Καλλίνικος, μάλιστα βρήκε και την ιερά κολυμβήθρα, όπου βαπτίσθηκε μικρό παιδί ο άγιος. Στο Ναό αυτό μυήθηκε στην εκκλησιαστική ζωή μέχρι που μετέβη στην Αθήνα για τις θεολογικές του σπουδές. Ήταν ένας χώρος που αγαπούσε υπερβολικά ο άγιος και διηγείτο στον Μητροπολίτη Ιερόθεο πολλές αναμνήσεις από τις ιερές ακολουθίες. Εκεί τέλεσε τρισάγιο στον θαυμαστό παπα-Αθανάσιο, όπου είναι ενταφιασμένος.

Γραπτό θείο κήρυγμα Κυριακής του Ασώτου

Κυριακή 20 Φεβρουαρίου 2022 

Ασωτία και ζωή

 

«ούτος ο υιός μου νεκρός ην και ανέζησε»  (Λουκ. ιε', 24)

 

Αγαπητοί αδελφοί,

Ο Χριστός με την παραβολή του ασώτου υιού δεν θέλει να περιγράψη την ζωη της ασωτίας απλώς, αφού η αναφορά της γίνεται με δύο μόνον λέξεις («ζων ασώτως») ενώ το βάρος πέφτει στην επιστροφή του, αλλά αφ  ἑνός μεν θέλει να παρουσιάση τις συνέπειες που δημιούργησε στον νεώτερο υιο η απομάκρυνσή του από την πατρική οικία, αφ  ἑτέρου δε την μεγάλη και υπερβάλλουσα αγάπη που έδειξε ο πατέρας στον επιστρέψαντα υιο.

Έτσι ερμήνευσαν την παραβολή οι θεοφόροι και πνευματέμφοροι Πατέρες, σε αντίθεση με άλλους σημερινούς που την ερμηνεύουν λογοτεχνικά η ηθικολογικά. Για μας, και γενικά για όλους τούς Ορθοδόξους, μεγάλη σημασία δεν έχει τι λέγει ο ένας και ο άλλος, αλλά τι λέγουν οι άγιοι Πατέρες, που έχουν φθάσει στην θέα του Θεού.

Με τις σκέψεις που θα ακολουθήσουν θα προσπαθήσουμε να δούμε τρεις πατερικές ερμηνείες, που θα μας βοηθήσουν να εισέλθουμε στο βαθύτερο νόημα της παραβολής και να βρούμε τον εαυτό μας.

Πρώτη ερμηνεία. Ο άσωτος υιός όταν ήταν έξω από την οικία του και την πατρική του αγάπη, ήταν νεκρός. Όμως, απήλαυσε την ζωη με την επιστροφή του στον Πατέρα. Αυτή την έννοια έχουν οι λόγοι του ευσπλάγχνου πατρός: «ούτος ο υιός μου νεκρός ην και ανέζησε...» (Λουκ. ιε', 24). Αυτό δείχνει ότι η ζωη έξω από τον Θεο, που είναι ο Πατέρας μας είναι πνευματική νέκρωση. Ο Θεός είναι η ενυπόστατη Ζωη. Εκείνος που απομακρύνεται από Αυτόν είναι νεκρός κατά Χαριν, έστω κι αν ζη σωματικά και κατέχη μεγάλη κοινωνική θέση. Ο άγιος Γρηγόριος ο Νυσσης διδάσκει ότι «ου γαρ αληθώς ζη ο την αληθή μη έχων ζωήν· των αμαρτωλών η ζωη ουκ αληθώς έστιν ο λέγεται, αλλ  ὀνομάζεται μόνον».

Γενικά, οι άγιοι Πατέρες διδάσκουν, ότι, όπως όταν φύγη η ψυχή από το σώμα, το σώμα νεκρώνεται και αναδίδεται δυσοσμία, δείγμα ότι στερείται της ψυχής, γι’ αυτό και ενταφιάζεται το σώμα, όσο αγαπητός και αν είναι ο άνθρωπος, έτσι και όταν φύγη από την ψυχή το Πανάγιο Πνεύμα, που είναι η ψυχή της ψυχής μας, ο νους του νοός μας, η ζωη της ζωής μας, τότε η ψυχή νεκρώνεται και αναδίδει την δυσοσμία του θανάτου. Έτσι καταλαβαίνουμε ότι η αμαρτία είναι θάνατος της αθανάτου ψυχής. Είναι μια πραγματική κατάσταση και όχι μια απλή ψυχολογική σύγκρουση η ένα ηθικολογικό γεγονός. Όταν όμως ο νεκρός άνθρωπος επιστρέψη στον Πατέρα, τότε ζη την αληθινή ζωη και γεύεται την πραγματική ευτυχία και μακαριότητα.

Δεύτερη ερμηνεία. Άσωτος ήταν ο Αδάμ και οι απόγονοί του, αφού απομακρύνθηκαν από τον Θεό, απέβαλαν με την αμαρτία τον χιτώνα της θείας Χάριτος και φόρεσαν τον δερμάτινο χιτώνα της φθοράς και της θνητότητος. Απελάκτισεν ο ηγαπημένος την δωρεά της δυνατότητος της θεώσεως και προτίμησε την άσωτη ζωη. Απώλεσε την κοινωνία με τον Θεο. Όλη η ζωη έξω από τον Θεο είναι ασωτία.

Ήλθε όμως ο Κυριος Ιησούς Χριστός και με την ενανθρώπησή Του έδωσε στον άνθρωπο την δυνατότητα να επιστρέψη στην οικία, δηλαδή στον Εκκλησία. Κατά τον άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο, ο πατέρας γεμάτος αγάπη ανοίγει τις αγκάλες Του και του δίνει τον ασπασμό της ειρήνης· τον εισάγει στην οικία δηλαδή στην Εκκλησία· του δίνει το δακτυλίδι της υιοθεσίας· του φορεί δια του αγίου Βαπτίσματος την στολή την πρώτη, την στολή του Αγίου Πνεύματος. Ενδυόμαστε το Άγιο Πνεύμα όχι όπως ενδυόμαστε το ιμάτιο, αλλά όπως ο σίδηρος το πυρ. Ακόμη ο Πατήρ θύει με την θεία Ευχαριστία, τον μόσχο τον σιτευτό, του προσφέρει το Σώμα και το Αίμα του Αμνού του Θεού, «του αίροντος την αμαρτίαν του κόσμου». Ζώντας δε στην αγία Εκκλησία, στην οικία του Πατρός, ο άνθρωπος πανηγυρίζει και ευφραίνεται, γιατί σε αυτήν «κοινή των επουρανίων και των επιγείων συγκροτείται πανήγυρις, μία ευχαριστία, εν αγαλλίαμα, μία ευφρόσυνος χοροστασία». Μεσα στην Ορθόδοξη Εκκλησία «το τερπνόν και μακάριον ενηχεί μέλος, το αγγελικόν άσμα».

Έτσι, μέσα στην Εκκλησία αισθανόμαστε άνετα και βιώνουμε την πραγματική και φυσική ζωη. Ο Πατήρ, ο Υιός και το Άγιον Πνεύμα, η ομοούσιος και ζωοποιός Αγία Τριάς καλεί τον άσωτο υιο και τον ζωοποιεί. Στην Εκκλησία ζούμε την αναξιότητά μας, αλλά και την μεγαλόδωρη αγάπη του Θεού, ο Οποίος Θεός μας καταδέχεται. Νοιώθουμε καλά ότι η αιτία της καταδίκης μας δεν είναι η αμαρτία, αφού όλοι είμαστε αμαρτωλοί, αλλά η άρνηση της αγάπης του Θεού. Έτσι, τα μέλη της Εκκλησίας είναι άνθρωποι που μετανοούν και βιώνουν την αγάπη του Θεού. Επομένως, η Εκκλησία δεν είναι στέρηση ζωής, αλλά πλησμονή ζωής. Δεν είναι απουσία αγάπης, αλλά περίσσεια αγάπης.

Τρίτη ερμηνεία. Ο άσωτος υιός της παραβολής εκφράζει άριστα, κατά τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά, τον άσωτο νου. Δηλαδή, όταν ο νους του ανθρώπου εξέρχεται από την καρδιά και από την διαρκή μνήμη του Θεού και στρέφεται αμαρτωλά και αισθησιακά στην κτίση, όταν «σκορπίζεται σε επιθυμία τροφών όχι αναγκαίων, σε επιθυμία σωμάτων όχι σεμνών και σε επιθυμία χρημάτων όχι ευχρήστων και σε επιθυμία κενής και αδόξου δόξης», τότε είναι στην κυριολεξία άσωτος.

Η καρδιά, κατά την Βιβλικοπατερική Παράδοση, είναι η οικία όπου ο νους διαμένει με τον Θεο. Εκεί γίνεται μια συνεχής και αέναη προσευχή. Φεύγοντας ο νους από την καρδιά σκορπά όλα τα χαρίσματα του Θεού. Κατά τούς αγίους Πατέρες «νους αποστάς του Θεού η κτηνώδης γίνεται η δαιμονιώδης», δηλαδή όταν ο νους απομακρύνεται από τον Θεό γίνεται σαν τα ζώα με τα πάθη η σαν τους δαίμονες με την υπερηφάνεια. Γι  αὐτό, η επιστροφή του νου στην καρδιά και η απόκτηση της μνήμης του Θεού ζωοποιεί τον νεκρό νου, αφού φωτίζεται από την άκτιστη Χαρη του Θεού. Επομένως, ζωη χωρίς προσευχή είναι ασωτία, και ζωη με προσευχή είναι όντως ζωη.

Οι τρεις αυτές εμηνείες συνδέονται μεταξύ τους και σημαίνουν ότι ο πνευματικός θάνατος, η νέκρωση είναι ασωτία, ενώ η αφθαρσία, η αθανασία, η εν Χριστώ ζωη είναι καρποί μετανοίας και μεθέξεως του Θεού. Γι  αὐτό ας μοιάσουμε, όπως λέγη ο ιερός Χρυσόστομος, με τον άσωτο υιο, που δεν ήταν άσωτος μόνον στην αμαρτία, αλλά και στην μετάνοια, για να αποκαταστήσουμε την ζωή μας στο πρωτόκτιστο κάλλος με το οποίο την στόλισε ο Δημιουργός.

Ο Τοποτηρητής  Μητροπολίτης

+ Ο Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιερόθεος

Η Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου στο Αγρίνιο

 

Στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό Ζωοδόχου Πηγής Αγρινίου ιερούργησε σήμερα, πρώτη Κυριακή του Τριωδίου, Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου, 13 Φεβρουαρίου 2022, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου και Τοποτηρητής της Ιεράς Μητροπόλεως Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ. Ιερόθεος.

Ο Σεβασμιώτατος χοροστάτησε στην ακολουθία του Όρθρου και προεξήρχε της Θείας Λειτουργίας. Κηρύσσοντας τον θείο λόγο αναφέρθηκε στους αγίους Ακύλα και Πρίσκιλλα. Περιέγραψε τις τρείς αναφορές που κάνει στους δύο Αγίους ο Απόστολος Παύλος μέσα στις Επιστολές του χαρακτηρίζοντας τους ως πολύ σημαντικούς συνεργούς του που τον ευεργέτησαν, οι οποίοι δεν είναι τόσο γνωστοί και δεν τιμώνται όσο θα έπρεπε.

Υπογράμμισε  στην ομιλία του τρία σημεία.

 Το πρώτο ήταν η μεγάλη προσωπικότητα του Αποστόλου Παύλου. Ο Παύλος είναι ο μέγας θεολόγος της Εκκλησίας. Εκείνος που  μετέφερε το μήνυμα της Βασιλείας του Θεού στα Έθνη. Αυτός που ερμηνεύει κατά τον καλύτερο τρόπο την διδασκαλία του Χριστού. Και είναι πολύ άδικο να μην γνωρίζουν οι χριστιανοί την θεολογία και την διδασκαλία του Αποστόλου Παύλου.

Το δεύτερο σημείο που τόνισε ήταν το πόσο ευλογημένο ανδρόγυνο υπήρξαν οι άγιοι Ακύλας και Πρίσκιλλα. Τους ευχαριστεί ο Απόστολος Παύλος και πάσα η Εκκλησία του Θεού. Μπορούν τα ανδρόγυνα να τους βλέπουν και να λένε ότι η σωτηρία δεν αφορά μόνο τους ασκητές και τους μοναχούς, αλλά και τους εγγάμους και όλους τους ανθρώπους. Και όμως δεν υπάρχει σχεδόν πουθενά ένας Ναός αφιερωμένος σε αυτό το ευλογημένο ανδρόγυνο, εκτός από δύο παρεκκλήσια.

Το τρίτο που ανέφερε ήταν το θέμα της αγάπης μεταξύ του ανδρογύνου. Προβάλλονται αυτές τις ημέρες εορτές και άγιοι για την αγάπη, που είναι άγνωστοι στο ορθόδοξο λειτουργικό τυπικό και προέρχονται από τη δύση. Προβάλλεται μια αγάπη που συνδέεται με το συναίσθημα και τα πάθη, που είναι έξω από την προοπτική της ορθοδόξου παραδόσεως. Ο Ακύλας και η Πρίσκιλλα πρέπει να είναι το πραγματικό πρότυπο για τα Χριστιανικά ανδρόγυνα, διότι δείχνουν τί σημαίνει εν Χριστώ αγάπη, εν Χριστώ έρως, εν Χριστώ συζυγία∙ τί σημαίνει τρόπος ζωής για τη Βασιλεία του Θεού.

Στην απόλυση της Θείας Λειτουργίας ο Σεβασμιώτατος αναφέρθηκε στα μαθητικά του χρόνια στο Αγρίνιο, που σημάδεψαν τη ζωή του κυρίως με τη γνωριμία του με τον τότε αρχιμ. Καλλινίκο, Πρωτοσυγκέλλο αυτής της Ιεράς Μητροπόλεως και μετέπειτα γέροντά του, άγιο Καλλινίκο Εδέσσης.

Το μεσημέρι ο Σεβασμιώτατος, ύστερα από πρόσκληση, τέλεσε τον αγιασμό των εγκαινίων στο νέο Πρότυπο Ογκολογικό Κέντρο Euro-Oncology του ογκολόγου δρ. Παναγιώτη Γκινόπουλου. Στην τελετή παραβρέθηκαν εκπρόσωποι τοπικών αρχών, φορέων, καθηγητές ιατρικής σχολής και πολλοί ιατροί προς τους οποίους απηύθυνε σύντομο χαιρετισμό.

Αναφέρθηκε στο έργο της ιατρικής επιστήμης και της θεολογίας τονίζοντας ότι η ορθόδοξη Εκκλησία έχει μεγάλη σχέση με την ιατρική επιστήμη, της οποίας αναγνωρίζει την προσφορά της στην υγεία του ανθρώπου. Τα όρια τους βέβαια είναι διακριτά και έχουν κοινή αναφορά τον άνθρωπο, ο οποίος δεν έχει μόνο ψυχή, ούτε μόνο σώμα, αλλά είναι το συναμφότερον.

Έκανε λόγο για την φθαρτότητα, τη θνητότητα και την παθητότητα του ανθρώπου που είναι αποτέλεσμα της προπατορικής αμαρτίας, γιατί από την πρώτη στιγμή της συλλήψεως μας μεταξύ των γονιδίων υπάρχουν και γονίδια της γηράνσεως και των ασθενειών. Ακριβώς για αυτόν τον λόγο πρέπει να συνεργάζεται η εκκλησία με την επιστήμη για τη σωματική και ψυχική υγεία του ανθρώπου. Ως παράδειγμα χρησιμοποίησε τα όσα έχει γράψει για το θέμα αυτό ο διάσημος γενετιστής Francis Collins.

Ολοκληρώνοντας ευχήθηκε το ιατρικό αυτό κέντρο να είναι μεν αχρείαστο αλλά επειδή ασχολείται και με την πρόληψη και τη θεραπεία να διακονήσει τους ανθρώπους προσφέροντας τους τις καλύτερες υπηρεσίες του.